Wat is hypothyreoïdie?

Wat is de schildklier?

Wat is hypothyreoïdie?

Wat zijn symptomen van hypothyreoïdie?

Wat is de oorzaak van hypothyreoïdie?

Wat is de ziekte van Hashimoto?

Hoe wordt hypothyreoïdie geconstateerd?

Hoe wordt hypothyreoïdie behandeld?

Wat is de schildklier?
De schildklier is een klein, vlindervormig orgaan dat net onder de adamsappel ligt. Het is een klier die een zeer belangrijke rol speelt in de stofwisseling. Hij produceert de hormonen T4 en T3, chemische stoffen die via het bloed door het hele lichaam worden vervoerd. Deze hormonen hebben invloed op alle organen en cellen in het lichaam. Iedere cel heeft schildklierhormoon nodig.
De schildklier maakt voornamelijk T4 en een kleine hoeveelheid T3. T4 (het voorloper- of pro-hormoon) wordt met hulp van o.a. de lever omgezet in T3, het feitelijk werkzame hormoon (zie ook conversieproblemen).
Schildklierhormonen zetten het lichaam aan tot actie en energieverbruik.

Wat is hypothyreoïdie?
Hypothyreoïdie -verminderde of geen schildklierwerking- heeft tot gevolg dat het lichaam op een laag pitje gaat draaien. Dat gebeurt als er te weinig schildklierhormoon in het bloed beschikbaar is (hypo betekent te weinig).
Hypothyreoïdie komt bij honderdduizenden Nederlanders voor, van wie veel niet weten dat ze het hebben. Bij vrouwen komt het meer voor dan bij mannen.

Wat zijn symptomen van hypothyreoïdie?
Mogelijke symptomen zijn:

- Langzame hartslag (minder dan 70 per minuut)
- Verhoogde bloeddruk
- Zich sloom en moe voelen
- Het steeds koud hebben
- Slaperigheid ondanks voldoende nachtrust
- Slecht geheugen
- Concentratieproblemen
- Spierkrampen, stijve armen of benen
- Gewichtstoename
- Pafferig gezicht, zwelling vooral onder de ogen
- Krakende of hese stem
- Haarverlies (bij mannen ook van benen en armen)
- Droge huid die er soms geelachtig uit kan zien
- Obstipatie (maar vaak diarree kan ook voorkomen)
- Hevige (of juist uitblijvende of onregelmatige) menstruatie
- Afscheiding van melk uit de borst
- Onvruchtbaarheid
- Struma (abnormale zwelling in de hals veroorzaakt door een vergrote schildklier)
- Bij kinderen: onvoldoende groei

Deze globale lijst kan natuurlijk niet de functie van een diagnose door een arts overnemen. Als je denkt dat je een aantal symptomen van deze lijst hebt, ga dan naar de dokter voor een bloedonderzoek.

Wat veroorzaakt hypothyreoïdie?
Er zijn verschillende oorzaken van hypothyreoïdie:
- Een ontsteking van de schildklier (thyreoiditis) kan de hoeveelheid hormoon die geproduceerd wordt verlagen. De meest voorkomende oorzaak van een schildklierontsteking is de ziekte van Hashimoto, een meestal pijnloos verlopende ziekte van het immuunsysteem die erfelijk kan zijn (zie ook hieronder).
- Een andere vorm van schildklierontsteking, postpartum thyreoiditis, komt bij 5% tot 9% van alle vrouwen voor na de geboorte van een kind en is meestal tijdelijk.
- Chirurgische ingrepen of behandeling met radio-actief jodium.
- Eén op elke 3600 pasgeborenen heeft geen of een niet-werkende schildklier. Als geen behandeling plaatsheeft, zal het kind geestelijk en lichamelijk achterblijven (cretinisme).
- Ongeveer 100 miljoen mensen op aarde krijgen niet genoeg jodium naar binnen in hun voedsel. In Europa en Noord-Amerika wordt daarom jodium toegevoegd aan keukenzout. In Nederland zijn bakkers verplicht om gejodeerd zout te gebruiken bij het maken van brood.
- Andere oorzaken zijn bestraling van hoofd en nek, aangeboren afwijkingen, sommige medicijnen, problemen met de hypofyse en geleidelijke afbraak van de schildklier.

Wat is de ziekte van Hashimoto?
De ziekte van Hashimoto is de meest voorkomende vorm van ontsteking van de schildklier (thyreoiditis) en de voornaamste oorzaak van hypothyreoïdie. Vijf procent van alle mensen krijgt hiermee te maken, met name ouder wordende vrouwen.
Hashimoto wordt veroorzaakt door een probleem met het immuunsysteem. Het immuunsysteem beschermt het lichaam tegen bacteriën en virussen. Bij de ziekte van Hashimoto valt het immuunsysteem het eigen lichaam aan. Er worden dan antistoffen gemaakt die de schildklier beschadigen zodat er onvoldoende hormonen kunnen worden aangemaakt.
Auto-immuunziekten kunnen erfelijk bepaald zijn en komen bij vrouwen meer voor dan bij mannen. Andere, verwante auto-immuunziekten zijn bijvoorbeeld de ziekte van Graves (hyperthyreoïdie), de ziekte van Addison (chronische bijnierschorsinsufficiëntie), type I diabetes, pernicieuze anemie (chronisch vitamine B12-tekort) en reumatoïde artritis.

Hoe wordt hypothyreoïdie geconstateerd?
Zoals bij elke ziekte is het bij hypothyreoïdie belangrijk om vroegtijdig waarschuwingssignalen te herkennen. Alleen een arts kan met zekerheid een diagnose stellen.
Hij kan daarbij bijvoorbeeld kijken naar klachten, uiterlijke verschijning en eerder doorlopen ziekten.
De hoeveelheden schildklierhormonen, TSH (= schildklierstimulerend hormoon, gemaakt door de hypofyse) en eventueel antistoffen in het bloed kunnen de diagnose bevestigen.

Hoe wordt hypothyreoïdie behandeld?
De standaardbehandeling voor hypothyreoïdie is het geven van synthetisch schildklierhormoon in tabletvorm. Daardoor krijgt het lichaam toch voldoende schildklierhormoon. Vaak verdwijnen de symptomen al na enkele maanden, maar de meeste patiënten moeten hun hele leven hormonen blijven innemen. Het meest voorgeschreven hormoon is levothyroxine (T4). Merknamen zijn o.a. Thyrax, Euthyrox, Eltroxin.

Gedurende de behandeling zal soms de dosering moeten worden bijgesteld. Daarom moet je minstens 1 keer per jaar je bloed laten testen om te kijken of de hormonen nog de juiste waarden hebben. Beter is elk halfjaar, dat voorkomt dat je achter de feiten moet aanhollen. Bij het begin van de behandeling of als je klachten nog niet verdwenen zijn wordt om de 3 maanden of zelfs elke 6 weken bloed gecontroleerd.

Veel mensen blijven klachten houden ondanks de behandeling met uitsluitend levothyroxine (T4).
Behoor je tot deze groep dan ben je misschien onderbehandeld: je gebruikt (iets) te weinig schildklierhormoon en/of mist de T3 die door een gezonde schildklier wordt geproduceerd.

---